De adoptie in Frankrijk is gebaseerd op een nauwkeurig juridisch kader, dat grondig is gewijzigd door de wet van 21 februari 2022. Deze tekst heeft de toegang tot adoptie uitgebreid voor geregistreerde partners en samenwonenden, en introduceert een maximale leeftijdsverschil van 50 jaar tussen de jongste adoptant en het jongste kind. Het begrijpen van deze basisregels maakt het mogelijk om het traject met duidelijke referenties te benaderen.
Nationale database van goedkeuringen: wat verandert er sinds 2026
Voor elke concrete stap moet een punt worden gemaakt: de manier waarop goedkeuringen worden gevolgd in Frankrijk is veranderd. De wet van 7 februari 2022 betreffende de bescherming van kinderen heeft een nationale database van goedkeuringen voor adoptie gecreëerd, waarvan het toepassingsdecreet op 1 februari 2026 in werking treedt.
Deze gecentraliseerde database stelt de departementale raden en bevoegde instanties in staat om snel de geldigheid van een goedkeuring te controleren. Het maakt ook de detectie van gelijktijdige aanvragen in verschillende departementen mogelijk, een situatie die voorheen onopgemerkt kon blijven.
Het uitgesproken doel is een geleidelijke harmonisatie van de praktijken tussen departementen, met name voor de opvolging na goedkeuring en na adoptie. Verschillende online bronnen centraliseren informatie over deze ontwikkelingen, en de site Ado PCJE verzamelt onder andere nuttige inhoud om het nieuws over de adoptie gerelateerde regelingen te volgen.
Volledige adoptie en eenvoudige adoptie: twee verschillende juridische regimes
Het Franse recht maakt onderscheid tussen twee vormen van adoptie, waarvan de effecten op de filiation radicaal verschillen.
Volledige adoptie
De volledige adoptie vervangt definitief de oorspronkelijke filiatielink. Het geadopteerde kind verkrijgt dezelfde rechten als een biologisch kind, inclusief op het gebied van erfrecht. Deze is in principe voorbehouden aan kinderen jonger dan 15 jaar, met uitzonderingen die door de wet zijn geregeld.
Dit onomkeerbare karakter maakt het de meest bindende vorm, en degene die wordt geprefereerd wanneer het kind een staatspupil is of juridisch als verlaten is verklaard.
Eenvoudige adoptie
De eenvoudige adoptie creëert een nieuwe filiatielink zonder de oorspronkelijke link te verwijderen. De geadopteerde behoudt zijn rechten binnen zijn biologische familie terwijl hij ook rechten verwerft in zijn adoptieve familie. Dit is op elke leeftijd mogelijk, ook voor volwassenen.
Op fiscaal en erfrechtelijk gebied verschillen de rechten: de eenvoudige geadopteerde geniet niet automatisch van het fiscale regime in rechte lijn, behalve onder bijzondere voorwaarden. Dit technische onderscheid wordt vaak verkeerd begrepen door kandidaten voor adoptie.
Departementale goedkeuring: voorwaarden en concrete verloop
De administratieve goedkeuring verleend door de voorzitter van de departementale raad is een verplichte voorwaarde voor elke adoptie, behalve in bepaalde gevallen van intrafamiliale adoptie. Hier zijn de voorwaarden en de stappen van het traject:
- Minstens 26 jaar oud zijn, of de aanvraag nu individueel of als koppel is. Voor koppels (getrouwd, geregistreerd partners of samenwonenden) is een gemeenschappelijk leven van minstens een jaar vereist, tenzij beide partners ouder zijn dan 26 jaar.
- Het leeftijdsverschil tussen de jongste adoptant en het jongste kind mag niet meer dan 50 jaar bedragen, en het minimale leeftijdsverschil blijft vastgesteld op 15 jaar.
- De procedure omvat gesprekken met maatschappelijk werkers en psychologen, een beoordeling van de opvangomstandigheden, en resulteert in een beslissing binnen een termijn die door de wet is geregeld.
- De goedkeuring is geldig op het gehele nationale grondgebied, wat de gecentraliseerde database nu mogelijk maakt.
De geadopteerde ouder dan 13 jaar moet persoonlijk instemmen met zijn adoptie, een punt dat kandidaten soms pas laat in het proces ontdekken.
Internationale adoptie: het einde van individuele procedures
Sinds de inwerkingtreding op 1 januari 2023 van de verordening van 5 oktober 2022, zijn individuele procedures voor internationale adoptie verboden. Elke procedure moet nu via een van deze twee kanalen verlopen:
- De Franse adoptieagentschap (AFA), een openbare instantie die onder toezicht van de staat staat.
- Een door de overheid erkende adoptieorganisatie (OAA), bevoegd door het departement en geaccrediteerd voor het land van herkomst van het kind.
Deze hervorming is bedoeld om de trajecten te beveiligen en situaties van mensenhandel of het omzeilen van de wettelijke procedures van het land van herkomst te voorkomen. Concreet kan een kandidaat niet langer rechtstreeks contact opnemen met een buitenlands weeshuis of een niet-geaccrediteerde particuliere tussenpersoon inschakelen.
De keuze tussen AFA en OAA hangt vaak af van het doel-land. Sommige OAA’s zijn gespecialiseerd in specifieke geografische gebieden en beschikken over lokale netwerken die de AFA niet altijd met dezelfde granulariteit dekt. Het controleren van de erkenning van de organisatie voor het beoogde land is een voorafgaande stap bij elke aanvraag.
Adoptieproject en begeleiding: de referenties om te kennen
Het adoptieproject stopt niet bij het verkrijgen van de goedkeuring. De wachttijd, die vaak lang is, vereist specifieke begeleiding die de departementale raden en verenigingen in verschillende vormen aanbieden.
De psychologische en sociale evaluatie die tijdens de goedkeuringsprocedure wordt uitgevoerd, richt zich op de capaciteit van de kandidaten om te voldoen aan de behoeften van een kind wiens persoonlijke geschiedenis onderbrekingen kent. Maatschappelijk werkers onderzoeken de leefomstandigheden, de stabiliteit van het gezinsproject en het begrip van de educatieve uitdagingen die specifiek zijn voor adoptie.
De opvolging na adoptie, die homogener wordt gemaakt door de nationale database van goedkeuringen, maakt deel uit van de wettelijke verplichtingen. Afhankelijk van de departementen kan dit huisbezoeken, opvolggesprekken en een doorverwijzing naar praatgroepen tussen adoptiefamilies omvatten.
De kwestie van de toegang tot persoonlijke oorsprongen blijft een gevoelig onderwerp. De Nationale Raad voor Toegang tot Persoonlijke Oorsprongen (CNAOP) ondersteunt geadopteerden die informatie over hun geschiedenis willen verkrijgen. Dit recht, dat distinct is van de adoptieprocedure zelf, maakt integraal deel uit van het Franse juridische kader en moet vanaf de opbouw van het dossier worden geïdentificeerd.
